Endowment effect: deze mind trick maakt minimaliseren moeilijk

Minimaliseren is helemaal hip. Ook ik heb al afscheid genomen van flink wat vuilniszakken vol met de meest uiteenlopende items. Als we opruimgoeroe Marie Kondo mogen geloven, is dat ontspullen zo lastig nog niet. We volgen masaal trouw haar wijze woorden op en horen onszelf hardop “does this spark joy?” zeggen terwijl we een oude sok omhoog houden. Toch vinden veel mensen het niet zo makkelijk om spullen de deur uit te doen. Volgens een hoop slimme koppen heeft dit alles te maken met het endowment effect. Ik leg je uit wat dit effect inhoudt, zodat het minimaliseren voor jou misschien net wat makkelijker wordt.

Het endowment effect zei je?

Jep. Je kunt dit vertalen naar het “schenkingseffect”, maar aangezien ik wel van een vlotte engelse term hou, ga ik gewoon voor endowment effect. Kort gezegd houdt dit effect in dat je wilt houden wat je hebt. Niks nieuws overigens, deze theorie. Een drietal onderzoekers uit Amerika publiceerde al in 1990 een artikel hierover.

Voor mij is het echter wel helemaal nieuw. Ik hoorde voor het eerst over dit effect in de Happier podcast van Gretchen Rubin (een favorietje!) en was meteen geïnteresseerd. Gretchen zegt hierover:

Once that things are in your house it’s going to be a lot harder to get it out again. It will gain in value simply because you own it.

Gretchen Rubin
Het endowment effect: deze mind trick maakt minimaliseren moeilijker | www.sannetimmermans.nl

Mok of chocolade?

In een bekend experiment kregen studenten een gratis item: één groep mocht kiezen uit een chocolade óf een mok en twee andere groepen kregen een chocoladereep óf mok die ze later mochten ruilen voor het andere item.

Wat bleek? Onder de studenten die mochten kiezen was het resultaat 50/50, maar als de studenten mochten ruilen, bleef zo’n 90% bij de eerste gratis goodie. Het lijkt dus niet eens om die mok of de chocolade te gaan, want het grootste deel van de studenten wilde houden wat ze hadden gekregen.

Wat moet je met dat endowment effect?

Beware of the endowment effect“, waarschuwde Gretchen al. Het is goed om te weten dat dit effect zeg maar een ding is, maar helemaal voorkomen dat dit bij jou gebeurt, wordt lastig. Het lijkt namelijk gewoon in ons te zitten. Wél zijn er een aantal handige tips die je kunnen helpen bij het minimaliseren en slimmer consumeren.

  • Voorkomen is beter dan genezen. Probeer dus minder te shoppen. Voordat je iets koopt of een gratis item aanneemt, vraag jezelf dan af of je dit item echt zo geweldig vindt. Je kunt natuurlijk ook voor die bekende Marie Kondo vraag gaan, you do you. Op deze manier krijgt het endowment effect geen kans.
  • Don’t try before you buy. Wat je hierbij kan helpen is het product nog niet aanraken. Pas die jurk dus liever niet. Hetzelfde geldt voor gratis trials. Misschien mis je Netflix nu niet in je leven, maar kan je niet meer zonder zodra je een gratis proefmaand hebt gehad.
  • Vraag jezelf af hoeveel je voor iets zou betalen. Vraag jezelf eens af hoeveel je bereid zou zijn te betalen voor iets als je het niet al in huis had. Het antwoord op deze vraag zal verrassend vaak “niks” zijn. En waarom zou je vasthouden aan een item waar je niet eens geld voor over hebt?

Merk je dat jij moeite hebt met het afscheid nemen van spullen of maakt het endowment effect weinig kans bij jou?

19 Reacties

  1. 28 februari 2019 /

    Zo, hier heb ik zeker last van. Of, last.. Ik ken mezelf en daarom probeer ik inderdaad vooral heel kritisch te zijn om wat ik mijn huis of leven binnenhaal. Ik heb het redelijk onder controle. Die laatste vraag vind ik een héél goede om te stellen – ik ga het eens proberen! – met de een-na-laatste ben ik het niet in alle gevallen eens. Voor het Netflix-abonnement gaat het misschien wel op, maar bij andere aankopen ben ik juist heel erg voor uitproberen voor je een aanschaf doet. Die camera eerst lenen via Peerby bijvoorbeeld, om te testen of het echt is wat je zoekt. Maar dat geldt dan dus wel voor bewuste aankopen die je toch wel wilt gaan doen, niet voor impulsen. Die kun je inderdaad maar beter helemaal negeren.
    Lees ook Rokjesdag op de vintage tour van Hermien – KouweKlerenMy Profile

  2. 28 februari 2019 /

    Ik kende de term ook niet maar het klinkt wel logisch eigenlijk. Ik heb vooral moeite met dingen die ik zelf in huis haalde. Als ik ergens iets gratis krijg en het past niet bij wat ik al heb of ik vind het niet geweldig, dan geef ik het makkelijker weg aan iemand anders (die het dan niet kan wegdoen want gekregen ;) haha). Maar voorkomen is inderdaad beter dan genezen. De laatste twee jaren kocht ik véél minder via Zalando bijvoorbeeld omdat ik merkte dat het daar makkelijk is om heel veel spullen te bestellen om eens te passen en dan te zien wat ik wou maar in de praktijk kwam het er altijd op neer dat ik dan bijna alle leuke dingen wilde houden.
    Lees ook Diary | We hebben een nieuw hondje! van IreneMy Profile

  3. 27 februari 2019 /

    Oeh, ik herken me hierin. Ik vind het ook heel lastig om spullen weg te doen op de een of andere manier. Daarom probeer ik te voorkomen dat er te veel onnodige spullen in mijn huis belanden. Ik vraag al jaren geen cadeautjes meer als ik jarig ben, alleen aan mijn vriend. Ik heb liever één ding wat ik echt graag wil hebben, dan allerlei goedbedoelde spulletjes waar ik stiekem niet op zat te wachten.
    Lees ook Geroosterde tomaten-paprikasoep van Truusje – De SandwichformuleMy Profile

    • Sanne
      Auteur
      27 februari 2019 /

      Wat een goed idee! Ik ben in april jarig en zat ook al na te denken over wat ik dit jaar zou willen vragen voor mijn verjaardag. Misschien etentjes, dingen doen, dat soort dingen! Dan voorkom je ook dat je met dingen zit waar je inderdaad niet op zat te wachten.

  4. 26 februari 2019 /

    Ik heb in het algemeen geen last van het endowement effect. Ik bel dol op dingen wegdoen en doe het maar al te graag. Mijn vriend heeft echter een stuk meer moeite om dingen weg te doen, vooral onder het mom van ‘misschien heb ik het later weer eens nodig’. Heel irritant, haha!
    Lees ook 7 wonderfully weird things my mind does van LizzyMy Profile

    • Sanne
      Auteur
      26 februari 2019 /

      Oh dit is echt precies mijn vriend! Laatst mocht ik zelfs niet die plastic broodclipjes weggooien (lagen er 20 in de la), omdat deze nog wel van pas zouden komen. ??‍♀️

    • Sanne
      Auteur
      26 februari 2019 /

      Haha ook dít is super herkenbaar. Ik heb er vaak helemaal geen moeite mee en Marie Kondo the shit uit m’n huisje✨ Gelukkig is het bij mij meestal uit het oog, uit het hart met spullen, dus denk ik vaak niet meer terug aan die dingen!

  5. 26 februari 2019 /

    Ik wist helemaal niet dat dit bestaat! Maakt wel het een en ander duidelijk, hoewel ik dénk dat ik er niet zo bijzonder veel last van heb, want sinds ik met proefdiervrije cosmetica, duurzame mode e.d. bezig ben, koop ik veel bewuster en ga ik ook veel bewuster om met (en neem ik afscheid van) de spullen die ik al heb. Afgezien van Lush, uiteraard, maar dat is dan weer een verslaving, iets helemaal anders. ?
    Lees ook Deze goede gewoonten krijg ik mezelf maar niet aangeleerd van Jessica J.My Profile

    • Sanne
      Auteur
      26 februari 2019 /

      Denk dat bewuster shoppen sowieso heel veel verschil maakt! Dat probeer ik tegenwoordig ook meer te doen. Ook vanwege dat hele no-buy en project pan gebeuren natuurlijk, maar sowieso omdat ik het zonde vind om miskopen te doen. Valt natuurlijk nooit helemaal te voorkomen maarrr ik doe mijn best! ?

  6. 26 februari 2019 /

    Oef, betrapt, haha! Ik merk dat ik dat ook best wel heb met films en boeken. Een deel ga ik echt nooit meer lezen of vind ik niet per se goed, maar toch vind ik het lastig om ze weg te doen omdat ik ze nou eenmaal heb en ze ooit gekocht heb.

    Ik probeer de laatste tijd idd al kritischer te zijn bij de aankoop van nieuwe dingen, maar die derde tip is ook een heel goede!
    Lees ook Een of andere Molblogger 2019: WIDM-recap aflevering 8 van AudreyMy Profile

    • Sanne
      Auteur
      26 februari 2019 /

      Haha, grappig hè, dat bijna iedereen dit wel herkend in bepaalde mate maar dat je er voor nog nooit bij stil hebt gestaan. Kan me dat zonde vinden ook voorstellen!

  7. 26 februari 2019 /

    Wat een inspirerend artikel, ik ben heel bewust als ik producten aanschaf, ik denk er heel veel over na. Of ik het het geld waard vind, en of ik niet zoiets al heb. :-)
    Liefs,
    Evelien

    • Sanne
      Auteur
      26 februari 2019 /

      Ah wat goed! Ik probeer dat ook zoveel mogelijk te doen. Sowieso fijn als je een miskoop kunt voorkomen. ? Liefs!

  8. 26 februari 2019 /

    Oh wauw, dit kende ik nog helemaal niet! Verklaart wel waarom ik er 100x over na moet denken voor ik een kledingstuk wat ik max 2x gedragen heb weg wil doen. Oh, èn waarom ik bij het samen gaan wonen met vriendlief per se MIJN waterkoker wilde houden, al was hij ouder, kleiner en slechter dan die van mijn vriend ? oh well, kan ik het in ieder geval ergens op afschuiven! Haha :)
    Lees ook “Huh? Geen Facebook?” | Leven zonder social media van MaudyMy Profile

    • Sanne
      Auteur
      26 februari 2019 /

      Hahaha, blame it on the endowment effect! ? Kan me er ook wel herkennen, alhoewel ik er zelf niet meer zo’n last van heb en sowieso zelf niet heel moeilijk ben in het ontspullen. Denk dat je door dit te weten en ook al wel minder “last” van hebt.

    • Sanne
      Auteur
      25 februari 2019 /

      Haha, ja dat werkt wel echt inderdaad! Als ik iets al heb gepast, wordt de stap om nee te zeggen een stuk lastiger.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.